Heterochromia – co to i jakie są jej rodzaje? Skąd się biorą dwa różne kolory oczu?

Znasz osobę, która ma jedno oko innego koloru? Każdy, kto ma w swoim otoczeniu kogoś posiadającego dwa różne kolory oczu wie, jaką ciekawość wzbudza zjawisko zwane heterochromią. Jak do niego dochodzi? W tym artykule dowiesz się, czym jest heterochromia i jakie są jej rodzaje oraz… z czego wynika Twój kolor oczu! 

Heterochromia – co to?

Heterochromia, czyli różnobarwność tęczówki, to zjawisko dotyczące koloru oczu, które polega na występowaniu różnej barwy tęczówek w oku prawym i lewym. Inny rodzaj heterochromii dotyczy zróżnicowania kolorystycznego w obrębie jednej tęczówki (dwa kolory na jednej tęczówce). Heterochromia jest zjawiskiem, które występuje bardzo rzadko – jest jednak obserwowane u różnych gatunków, zarówno u ludzi, jak i u zwierząt. W przypadku ludzi zjawisko różnobarwnych tęczówek dotyczy około 1% populacji. Statystycznie więc wśród znajomych przeciętnego człowieka może wystąpić od 1 do 5 osób z taką przypadłością. 

Warto zaznaczyć, że heterochromia jest cechą fizjologiczną – sama w sobie nie jest ona chorobą. W większości przypadków nie jest związana z problemami zdrowotnymi. Zazwyczaj nie ma również wpływu na jakość widzenia i nie jest skorelowana z wadami wzroku. Zmiany w kolorze tęczówki powinny być jednak skonsultować z okulistą, szczególnie jeśli pojawią się nagle lub towarzyszą im inne objawy.

Dwa różne kolory oczu, czyli heterochromia

Heterochromia może wynikać z różnych przyczyn – zazwyczaj jest to cecha wrodzona o podłożu genetycznym. Cecha ta jest jednak rzadko widoczna tuż po urodzeniu, ze względu na fakt, iż oczy nowonarodzonych dzieci są zazwyczaj ciemnoniebieskie, a “prawdziwy” kolor tęczówki uwidacznia się zazwyczaj dopiero około 3. roku życia – na skutek zmian w ilości melaniny w organizmie. Samoistna heterochromia stanowi po prostu unikatową cechę wyglądu – na ogół nie świadczy o żadnych nieprawidłowościach i nie wymaga leczenia. 

Inne przyczyny heterochromii to np.:

• urazy (również pochodzące z okresu prenatalnego),
• niektóre choroby (np. nowotworowe – zwłaszcza jeśli heterochromia pojawia się nagle, w późniejszym okresie życia),
• niektóre wady genetyczne i zespoły wad genetycznych (m.in. zespół Waardenburga czy nerwiakowłókniakowatość).

Wrodzona heterochromia nie powinna być powodem do niepokoju. Co innego, jeśli do zmiany koloru tęczówki lub jej fragmentu dojdzie w późniejszym wieku, nagle lub wraz z wystąpieniem innych niepokojących objawów. Wówczas należy jak najszybciej skonsultować się z lekarzem okulistą. 

Heterochromia – rodzaje

Różnokolorowe oczy z pewnością przyciągają uwagę. Jednak nie w każdym przypadku zróżnicowanie kolorystyczne tęczówek musi być wyraziste. Heterochromia może wyglądać różne – istnieją bowiem trzy główne jej rodzaje: 

• heterochromia całkowita lub kompletna: każde oko ma inny kolor,
• heterochromia centralna: wokół źrenicy występuje pierścień innego koloru niż reszta tęczówki. heterochromia częściowa (sektorowa): tylko część tęczówki ma inny kolor.

W użyciu występują także dwie podobne do siebie nazwy łacińskie: heterochromia iridum oraz heterochromia iridis. Czym się różnią? Poniżej znajdziesz szczegółowe omówienia różnych rodzajów heterochromii oraz określeń z nimi związanych. 

Heterochromia iridum (różnobarwność tęczówek) = heterochromia całkowita (kompletna)

Heterochromia iridum, znana również jako różnobarwność tęczówek, to stan, w którym mamy do czynienia z dwoma oczami w różnych kolorach (oko prawe ma inny kolor niż oko lewe. Jest to również tzw. heterochromia całkowita lub kompletna – dotycząca obu tęczówek (obu oczu). 

Heterochromia iridis (różnobarwność tęczówki)

Heterochromia iridis to stan charakteryzujący się różnicami w kolorze tęczówki, kolorowej części oka – tu jednak zmiana dotyczy jednej tęczówki, która może być przebarwiona na różne sposoby – zależnie od lokalizacji odmiennego zabarwienia.

Heterochromia sektorowa (częściowa)

Heterochromia sektorowa dotyczy sytuacji, w której część jednej tęczówki ma inny kolor niż jej reszta. Przykładowo: niebieska tęczówka posiada plamkę w kolorze piwnym. 

Heterochromia centralna (środkowa)

Jak wygląda heterochromia centralna? W odróżnieniu od heterochromii sektorowej, w tym przypadku  tęczówka ma inny kolor wyłącznie w pobliżu granicy źrenicy. Przykładowo: niebieska tęczówka jest zabarwiona na kolor piwny wyłącznie w obszarze najbliżej źrenicy. 

Dlaczego ludzie mają różnokolorowe oczy? 

Różnokolorowe oczy, znane jako heterochromia, są rzadkim zjawiskiem wynikającym z różnic w stężeniu melaniny w tęczówkach. Ta skolei uzależniona jest od kombinacji genów, które dziedziczymy po rodzicach (a także przodkach z poprzednich pokoleń). 

Kolory oczu – nazwy

 Kolor oczu jest cechą dziedziczną wielogenowo (oznacza to, że na nasz kolor oczu wpływ ma więcej niż jeden gen).Główne geny odpowiedzialne za kolor oczu to OCA2 i HERC2, ale istnieją również inne geny warunkujące zabarwienie tęczówki. 

Najczęstsze naturalnie występujące na świecie kolory oczu to:

• ciemne kolory oczu:
• czarnobrązowe,
• ciemnobrązowe,
• brązowe (piwne);

• kolory przejściowe albo mieszane:
• brązowo-bursztynowe,
• zielono-piwne;

• jasne kolory oczu:
• zielone i jasnozielone,
• ciemno- i jasnoszare,
• ciemno- i jasnoniebieskie,
• niebieskie.