Co to jest “PD” w okularach i jak je zmierzyć? Pupillary Distance, czyli rozstaw źrenic

Dobór właściwych okularów zaczyna się od badania wzroku, a także pomiarów kilku bardzo istotnych parametrów optycznych. Jeden z nich – PD w okularach – pełni szczególnie ważną funkcję. Co to jest PD? Jak zmierzyć PD i czy można zrobić to samodzielnie w domu? Co może się stać, jeśli pomiar ten zostanie przeprowadzony niewłaściwie? O tym warto wiedzieć!

Rozstaw źrenic, znany również jako PD (ang. Pupillary Distance), to odległość miedzy środkami źrenic wyrażona w milimetrach. Stanowi ona kluczowy wymiar przy doborze okularów. Precyzyjne zmierzenie PD jest niezbędne, aby soczewki korekcyjne były odpowiednio wycentrowane w oprawkach, co zapewnia optymalną ostrość widzenia. Wyjaśniamy, jak samodzielnie zmierzyć PD krok po kroku oraz dlaczego warto powierzyć to zadanie profesjonalistom.

Co to jest “PD” w okularach?

Co to jest PD? Tajemniczo brzmiący skrót “PD”, który pojawia się na zleceniach wykonania okularów (receptach na okulary) to nic innego jak rozstaw źrenic, czyli odległość między środkami źrenic oczu, wyrażana w milimetrach. Niekiedy możesz spotkać się także z potocznym określeniem “rozstaw oczu” – jednak w tym kontekście nie jest ono poprawne, ponieważ rozstaw oczu a rozstaw źrenic to nie to samo, a dla prawidłowego doboru okularów korekcyjnych ważne jest to, w jakiej odległości od siebie położone są właśnie Twoje źrenice (a nie oczy). 

W przypadku pomiaru PD trudno mówić o normach, jednak przyjmuje się iż średni rozstaw źrenic u osób dorosłych wynosi od 54 mm do 74 mm, a u dzieci natomiast od 43 mm do 54 mm. Wartość PD może być podana jako jedna liczba dla całkowitej odległości między źrenicami (pomiar binokularny) lub jako dwie oddzielne wartości dla każdego oka (pomiar monookularny). Pomiary te mogą się różnić, ze względu na asymetrię twarzy. 

Jakie znaczenie ma odległość źrenic?

PD w okularach to kluczowy parametr, który pozwala na prawidłowy dobór okularów korekcyjnych. Rozstaw źrenic ma duże znaczenie w okulistyce i optyce – dzięki niemu możliwe jest właściwe umiejscowienie mocy optycznej na soczewkach. Dokładny pomiar PD jest ponadto szczególnie ważny przy tworzeniu soczewek progresywnych, które zawierają różne moce optyczne dla różnych odległości widzenia.

Jak mierzyć rozstaw źrenic?

Aby zmierzyć rozstaw źrenic, można posłużyć się zwykłą linijką z podziałką milimetrową. Jednak ze względu na fakt, iż podczas pomiaru należy patrzeć na wprost, może być to trudne do wykonania samodzielnie. Jeśli więc zamierzasz zmierzyć PD w domu (co może być niezbędne np. przy zakupie okularów online) – warto poprosić o pomoc drugą osobę. Istnieją także specjalne aplikacje mobilne, które ułatwiają pomiar PD w warunkach domowych. 

Należy jednak liczyć się z tym, że domowy pomiar może być obarczony błędem. Dlatego w tym aspekcie warto skorzystać z pomocy profesjonalnego optyka lub optometrysty. Pomiar PD jest standardem w każdym salonie optycznym, przed wykonaniem okularów korekcyjnych dostosowanych do indywidualnych parametrów. Sam pomiar trwa kilka sekund i nie wymaga korzystania z żadnych specjalistycznych urządzeń – dlatego nie powinien stanowić problemu. 

Jeśli jednak z jakichś przyczyn musisz zmierzyć rozstaw źrenic (PD) samodzielnie w domu, pomocna może okazać się poniższa instrukcja: 

• Przygotuj linijkę z podziałką milimetrową oraz lustro i/lub poproś o pomoc drugą osobę.
• Stań prosto w odległości około 25 cm od lustra, trzymając głowę na wprost.
• Umieść linijkę na nosie tak, aby zero znajdowało się na środku źrenicy jednego oka.
• Patrząc prosto, zaznacz na linijce położenie środka drugiej źrenicy.
• Odczytaj wartość z linijki, która jest odległością między środkami źrenic – to jest twoje PD.

Błędny pomiar PD w okularach – konsekwencje 

Dlaczego warto zwrócić szczególną uwagę na poprawność pomiaru PD? Okulary korekcyjne oparte na błędnym pomiarze mogą okazać się źle dobrane oraz nie spełniać swoich funkcji. Nieprawidłowy pomiar PD może prowadzić do problemów ze wzrokiem, takich jak pogorszenie ostrości widzenia czy bóle głowy. Dlatego wartość PD powinna być mierzona przez specjalistę, najlepiej podczas wizyty w salonie optycznym.

Nie tylko PD w okularach. Poznaj inne ważne parametry i skróty

Prócz pomiaru rozstawu źrenic (PD) w okulistyce, optyce i optometrii stosuje się także szereg innych ważnych pomiarów, które są niezbędne dla prawidłowego doboru okularów korekcyjnych. Na receptach okularowych znajdziemy także parametry takie jak:

• Sfera (SPH): określa moc soczewki potrzebną do korekcji wzroku do bliży lub dali. Wartości mogą być dodatnie (+) lub ujemne (-), zazwyczaj podawane w przyrostach co 0,25 dioptrii.
• Cylinder (CYL): wskazuje na potrzebną korekcję astygmatyzmu. Podobnie jak sfera, może mieć wartości dodatnie lub ujemne, również podawane w przyrostach co 0,25 dioptrii.
• Oś: jest to kąt ustawienia cylindra w soczewce, niezbędny do korekcji astygmatyzmu. Wartości osi mieszczą się w zakresie od 0° do 180°.
• OD i OS: skróty od łacińskich terminów oculus dexter (oko prawe) i oculus sinister (oko lewe), służą do oznaczania parametrów dla odpowiedniego oka.